امروز : سه شنبه 3 بهمن 1396

اعتیاد و شیوه های فرزند پروری ساخت PDF چاپ ارسال به دوست

مولف : شکوفه رستمی نژاد

تاثیر خانواده آنچنان بر رشد بارز است که پژوهشگران با وجود اختلاف نظر در زمینه های مختلف ، در زمینه اهمیت سبک های فرزند پروری و تاثیر آن بر رشد نظر مشترک دارند . هسته مهمی از فرایندها و تعاملات ناشی از محیط خانواده ، به باورها و ادراکات کودک از باورها و رفتارهای والدین با آنهاست ، برمی گردد . با بررسی نحوه ادراک فرزندان از سبک های فرزند پروری می توان به شیوه های موثر در بروز رفتارهای اعتیادگونه پی برد . با توجه به پژوهشهای انجام شده می توان گفت که شیوه فرزند پروری (محبت- طرد) نسبت به شیوه (آزادی-کنترل) از نظر فرزندان باعث گرایش به مصرف مواد می شود .

والدینی که در محبت به فرزندان خود افراط می کنند، تلاش میکنند تا همه نیازهای نوجوانانشان را بدون توجه به سن و انتظاراتشان پاسخ دهند وبرای آنها محدودیتی قایل نمی شوند و هیچ تلاشی برای شکل دهی اعمال و رفتار آنها انجام نمیدهند . برخی از آنها نرم خو و برخی بی تفاوت اند . و روش آنها پرهیز از مسئولیت با صدور اجازه برای انجام هر کاری به کودک و نوجوان می باشد . این کودکان در آینده ای نزدیک به نوجوانانی بی بندوبار ، لا ابالی،سهل انگار ،خودخواه و بی هدف تبدیل می شوند که احساس مسئولیت نمی کنند و قادر به زندگی اجتماعی نیستند و اغلب در زندگی با شکست مواجه می شوند و در صورت مواجهه با سختیهای بهنجار دوره نوجوانی به صورت فردی ضعیف که فاقد مهارتهای لازم برای مقابله با مسائل خود می باشد ، عمل می کنند . در نتیجه برای فرار از مسئو لیتها یا عدم کنترل تکانه ها به سمت مواد روی می آورند.
در بعد دیگر والدینی داریم که کودکان خود را طرد می کنند. والدینی که هر نوع پذیرش نو جوان خود را رد و با فرزند خود به مانند یک مزاحم رفتار می کنند. در این خانواده ها، کودک و نوجوان ، خود را فردی تنها و ناتوان می نگرد واز احساس بی ارزشی رنج می برد . در واکنش به این طرد شدن ، نوجوان در جست و جوی راهی می باشد تا تایید و حمایت و محبت را پیدا کند .
اینجاست که دوستان ناباب ، منشا و عامل روی آوردن نوجوانان به سمت رفتارهای مشکل آفرین ، از جمله اعتیاد می شود . بسیاری از صاحب نظران کمبود محبت و ضعف عاطفی را ریشه اصلی جرم و انحراف دانسته اند . زمانی که فرد در خانواده نیازهای عاطفی اش برآورده نشود ، مجبور می شود دست نیاز به سوی دیگران دراز نماید . در این زمان سوء استفاده گران، با ارتباط عاطفی دروغین افراد را به سوی انحراف می کشانند .
هر قدر نیازهای عاطفی ، جسمی و روانی نوجوانان از سوی والدین بر آورده شود و هماهنگ با سایر افراد جامعه بتوانند از امکانات رفاهی و مالی و ... برخوردار باشند ، از گرایش آنها به سمت مواد جلو گیری خواهد شد .بنا براین در صورتیکه والدین به نیازهای اولیه کودکان ، توجه نکنند وبه آنها اهمیت ندهند ، در گرایش آنها به اعتیاد تاثیر مثبت خواهند گذاشت .
در پژوهش های مختلف نشان داده شده است که شیوه های فرزند پروری ادراک شده (محبت- طرد) از عوامل گرایش به سوی مواد مخدر می باشد .بنابر این والدینی که حمایت گر افراطی هستند به شیوه ای موافق و همسو با تکانه ها وامیال کودک عمل می کنند،کودک را در انجام هر کاری آزاد می گذارند،قواعد انضباطی اندکی برقرار می کنند ،اما به نیازهای اصلی او توجهی نمی کنند. هر چند امکانات و لوازم فراوانی دراختیار کودک هست ، کودکانی کسل ،بی تفاوت و بی مسئولیت پرورش می دهند که ابتکار و خود انگیختگی را از دست داده و منفعل ، بی حوصله و بی ثبات در مواجه شدن با سختی ها بار می آیند و انتظار دارند که همه چیز به آنها داده شود.
از سوی دیگر ، والدین طرد کننده ، والدینی هستند که به فرزندان خود به عنوان " فرزند ناخواسته " نگاه می کنند ، توجهی به درک نیازهای جسمانی و روانی آنها در مراحل مختلف رشد ندارند و با منازعات ، مشاجرات ،تهدید به طلاق و جدا شدن از یکدیگر ، احساس امنیت کودک را به خطر می اندازند. در سن نوجوانی با او مثل یک کودک رفتار می کنند و یک لحظه از امر و نهی او دست بر نمی دارند ، تبعیض ، تحقیر و استهزا را شیوه همیشگی خود با وی قرارمیدهند .
این طرد شدن از سوی والدین و نداشتن رابطه گرم و پذیرنده ، باعث گرایش فرزندان به سوی اعتیاد می شود. به عبارتی ، والدینی که مهربان و پر حرارت هستند و ارتباط خوبی با فرزندان خود بر قرار می کنند و در عین حال به عقاید آنها احترام می گذارند ودر مورد رفتارهایی گه برای فرزندان خود مناسب می دانند پیگیرانه و خالی از ابهام عمل می کنند، می توانند درصد رفتارهای مشکل آفرین فرزندان خود ، از جمله گرایش به مواد را پایین بیاورند.
بنا بر این می توان نتیجه گرفت که برقراری رابطه گرم و صمیمی و پذیرنده از سوی والدین ،بدون افراط در هر یک از ابعاد محبت و طرد از نظر فرزندان ،از جمله روابط خانوادگی مطلوبی می باشد که باعث میشود افراد در هنگام بحران از روی آوردن به مواد حفظ شوند..

                                                                                                       شکوفه رستمی نژاد 1391/03/04