امروز : سه شنبه 24 مهر 1397

وسوسه ساخت PDF چاپ ارسال به دوست
رای کاربران: / 0
ضعیفعالی 

وسوسه

نگارش : ماریتا کسرایی (کارشناس روانشناسی بالینی)    تاریخ : 20 بهمن 1391

میل به تجربه اثرات قبلی مصرف مواد وسوسه نامیده می شود و بطور کلی وسوسه میل بسیار قوی برای مصرف مجدد مواد است که فشار زیادی بر فکر فرد می گذارد .

مشخصات وسوسه :

-          باعث تاثیر بر خلق و تغییر رفتار بیمار می شود .

-          در حالت وسوسه ، تمرکز فرد و عملکردش ضعیف می شود .

-          وسوسه ها گذرا هستند . شدت و زمان آن به فرد و موقعیت او وابسته است .

-          به مرور زمان از تعداد و شدت وسوسه ها کاسته می شود .

اغلب بیماران در اوایل ترک فکر می کنند که داشتن وسوسه به معنی عدم بهبود در آنها است و بر این باورندکه آنها غیر قابل درمان می باشند و معتقدند همینکه وسوسه به سراغشان می آید آنقدر ادامه می یابد و شدید می شود تا آنها را تسلیم مصرف نماید و قابل ذکر است که این باور نادرست باعث ایجاد افسردگی ، دلسردی و ناامیدی از درمان می شود و موجبات بازگشت به مصرف را فراهم می آورد .

 

 

به دلیل اینکه انتظار بوجود آمدن وسوسه در تمام بیماران امری طبیعی است ، آمادگی برای مدیریت و مهار آن الزامی است . یک راه خوب ، برقراری ارتباط گرم و دو جانبه در روزهای ابتدای ترک می باشد . در همان روز های اولیه که بیمار به راحتی از تجربیات مصرف ، ترس ها ، اضطراب ها و مشکلاتش صحبت می کند می توانیم با دقت گوش کرده و موارد خطر آفرین برای روزهای آینده را یادداشت نماییم .

نکات مهمی درباره ماهیت وسوسه وجود دارد که عبارتند از :

-          وسوسه در طول مدت بهبودی روی می دهد و پیامد طبیعی اعتیاد است و به طور معمول بارها برای مدت طولانی پس از مصرف اتفاق می افتد .

-          وسوسه نشانه وجود بیماری اعتیاد است . البته مسئول بیماری نیست ولی می توان به بیمار کمک کرد تا مسئول پاسخگویی به این میل باشد و مهارت های او را بالا برد .

-          وسوسه موقتی است . هربار که بوجود می آید اگر بتوان بر آن مسلط شد و آنرا شناخت ناپدید می شود .

-          وسوسه از زمان شروع در طول مدت یک ساعت به شدیدترین وضعیت می رسد و بعد کاهش می یابد .

-          اراده در برابر وسوسه بی اثر است . بهترین راه مقابله و مدیریت در برابر آن اینست که بدون تأمل و درنگ بیمار را از شرایط بروز وسوسه خارج کنیم و فرصت ارتباط با مرکز درمانی و دوستان بهبودی را برایش فراهم سازیم .

-          داشتن غرور کاذب و اعتماد به نفس واهی باعث غفلت و ساده قلمداد کردن وسوسه می شود که اثرات آن لغزش و عود می باشد .

-          هرگاه که وسوسه باعث لغزش و استفاده از مواد شد ، احتمال وقوع و شدت وسوسه ها افزایش می یابد و نباید با اجبار به مصرف اشتباه گرفته شود .

فعالیت اعتیادی با بسیاری از افراد ، مکانها ، اشیاء و حتی احساسهای مختلف پیوند خورده و همراه شده است و در واقع اینها به نوعی تحریک کننده و یادآور بیمار به مصرف و فعالیت اعتیادی می باشند و از آنجاییکه میل به مصرف را بر می انگیزانند " برانگیزاننده" نام دارند که در فرآیند مقابله با وسوسه و بهبودی حائز اهمیت هستند . گذر زمان به تنهایی موجب ناپدید شدن و کمرنگ گشتن وسوسه نمی گردد بلکه باید با یادآورها و تحریک کننده ها وسوسه را تقویت نکنیم و در این مسیر بهترین روش شناسایی برانگیزاننده ها و یادآور ها و دور نگه داشتن بیمار از آنها می باشد که در این صورت وسوسه ضعیف و بی اثر می گردد .

در روز ها و هفته های آغازین ترک بهتر است از وجود شکل و نوع دقیق بر انگیزاننده ها آگاه شویم و آنها را در حد امکان از زندگی بیمار دور کنیم . روش های مقابله با وسوسه را بدانیم و همدلی با بیمار را فراموش نکنیم . وقتی دوستان و از همه مهمتر خانواده حمایت کننده و همدل باشند ، بیمار وقتی دچار وسوسه شد با آنها گفتگو می نماید و از احساس خود هرچند بد گفتگو می کند و به این ترتیب احساسات خود را به نوعی تخلیه می نماید و از راهکار های موثر برای کاهش اضطراب و ترس ناشی از وسوسه استفاده می کند .

وقتی بیمار از وسوسه خود صحبت نماید ممکن است خانواده دچار نگرانی و ترس از مصرف مجدد شوند . در این وضعیت داشتن آرامش ، کنترل و طبیعی شمردن وجود وسوسه و آگاهی از آن به بیمار کمک می کند تا به آن غلبه نماید . هدف ما محو کردن وسوسه نیست زیرا امکان پذیر نمی باشد بلکه تنها با مدیریت و کنترل آن ، سعی داریم به بیماران کمک نمائیم . با شنیدن سخنان بیمار و توجه به علائم زمینه ساز وسوسه و توانایی فرد در برابر آن میزان آگاهی خود را بالا ببریم و به بیمار در شناختن برانگیزاننده ها کمک کنیم و با یادآوری پیامد های پاکی و بهبودی توان و انگیزه او را برای مقابله افزایش دهیم .

یادآورها و برانگیزاننده های وسوسه کدامند:

-          مکان ها یا موقعیت هایی که در آن مواد وجود دارد مانند : خیابان خاص ، مهمانی یا منزل دوستان (یار بازی)

-          دیدن افراد یا چیزهایی که با مواد مصرفی ارتباط و پیوند دارد مانند : سنجاق قفلی ، فندک ، زرورق و ....... (توپ بازی )یا فروشنده یا دوست مصرف کننده قبلی

-          جاها و مکان هایی که بیمار در حالت نشئگی در آنجا بسر می برده مثلاً : در اتاقش (زمین بازی)

-          خلق و خوی منفی : احساس طرد شدگی ، تنهایی ، خشم ، گناه ، ترس و .........

-          خلق و خوی مثبت : غرور کاذب ، شادی زیاد ، اعتماد به نفس دروغین و ........

-          وضعیت جسمی آسیب پذیر : در مراحل آغازین ترک ، سستی ، ضعف ، بیماری ، خستگی ، درد شخص را تضعیف می کند و در مقابل وسوسه آسیب پذیر می شود و میل به مصرف جهت از بین بردن این حالات افزایش می یابد .

-          خاطرات : برای مثال آهنگ یا شعر به خصوصی که در زمان نشئگی گوش می داده ، در حال حاضر به عنوان یادآور عمل می کند و با ایجاد وسوسه در بیمار موجب آسیب پذیری می گردد .

-          اوقات و زمان های خاص که تداعی مصرف می نماید مانند : آخر هفته ها ، بعد از کار روزانه ، تعطیلات که بهتر است با برنامه ریزی برای آن موجبات وسوسه را بوجود نیاوریم .

-          صداها و بوها

-          مشاهده مصرف دیگران یا حتی تصویر مصرف فرد دیگر.

-          دستیابی به مقدار زیادی پول هم برای بیمار ایجاد وسوسه می نماید .

بعضی از وسوسه ها غیر قابل پیش بینی و ناگهانی هستند یعنی یک یادآور خاص باعث بروز آن نمی شود بلکه زنجیره ای از شرایط آنرا بوجود می آورد . این وسوسه ها از بدترین و سخت ترین ها هستند . برای مقابله با آنها باید نکاتی را مورد توجه قرار داد .

-          شماره تلفن افراد قابل اعتماد و دوستان بهبودی را در دسترس بیمار قرار دهید .

-          بیمار را به شرکت در جلسات گروه درمانی تشویق نمایید .

-          مهارت نه گفتن به صورت قاطعانه را آموزش دهید .

-          به ایجاد جسارت و خود باوری در بیمار کمک کنید .به او کمک کنید که احساساتش را بشناسد و از آن به عنوان علامت هشدار دهنده استفاده کند .

-          او را از رفتن به موقعیت های پر خطر بازدارید .

-          شرایط پر خطر را در حد امکان از او دور کنید .

نگارش : ماریتا کسرایی  20 بهمن1391