امروز : سه شنبه 8 فروردين 1396

نقش معنویات در درمان اعتیاد ساخت PDF چاپ ارسال به دوست
رای کاربران: / 0
ضعیفعالی 

نگارش : بهرام سروری (کارشناس ارشد روانشناسی بالینی) – فروردین 1392

اعتیاد پدیده ای است که انسان را در تمامی ابعاد بویژه در چهار بعد اصلی جسمانی ، روانی ، اجتماعی و معنوی تحت تأثیر قرار می دهد . بعد جسمانی در واقع شامل اندام ، چهره و سیستم فیزیولوژیک بدن فرد است . بعد روانی تفکر ، شخصیت ، حافظه و تمرکز و...... را شامل می شود . بعد اجتماعی در واقع ارتباط فرد با دیگران و نقشی است که در اجتماع برعهده دارد و بعد معنوی گرایش انسان به خدا ، مذهب ، اخلاق ، عالم روحانی و جهان هستی را دربر دارد .

در جریان بهبودی و توسط کلینیک های درمان سوء مصرف مواد ، معمولاً ابعاد جسمانی ، روانی و اجتماعی بصورت پایش جسمانی و دادن داروهای مناسب ، انجام مشاوره های فردی و سنجش وضعیت روانشناختی و همچنین اجرای برنامه های خانواده درمانی و گروه درمانی ، مورد توجه و پیگیری قرار می گیرند . ضمن اینکه به نظر می رسد در این کلینیک ها باید به بعد معنوی توجه جدی تری گردد اما خود فرد نیز لازم است تا ضمن رسیدن به این باور که « در این جهان هستی تنها و جدا نبوده بلکه در این مجموعه متنوع مخلوقات که جهانش می نامیم با همه موجودات دراتحاد و یکپارچگی کامل به سرمی برد » نسبت به تقویت بعد معنوی خویش قدم بردارد . بنابراین در این مقاله به روش هایی اشاره می شود که با توجه وعمل به آنها می توان بعد معنوی را تقویت نمود .

 

در آرامش با درونتان ارتباط برقرار کنید :

دقایقی از روز را در مکانی خلوت قرار گیرید . با کشیدن چند نفس عمیق حالت آرامی را برای خود بوجود آورید . با « خود درونی تان » گفتگو کنید . همان خودی که همیشه با شما همراه بوده و احساسات ، خواسته های درونی و خاطرات خصوصی را تشکیل می دهد . با خود بگویید چه کار می توانم بکنم که این « خود درونی ام » خوشحال و از من راضی باشد . این چند دقیقۀ روزانه یک احساس سبکی و شور و نشاط در شما بوجود خواهد آورد .

درباره خود با خداوند صحبت کنید :

دقایقی از شبانه روز را به صحبت با خداوند اختصاص دهید . از خالق خود و تمام هستی بخاطر نعمتهایی که به شما داده تشکر کنید و از او برای رسیدن به هدفهایتان و بهبودی درخواست کمک کنید . به هدف خلقت خود توسط خداوند فکر کنید و با خود بگویید که چه رسالتی در این جهان هستی بر عهده من است ؟ و چه کارهای ناتمامی که باید آنها را به اتمام برسانم ؟ چه کارهایی است که مدتها قصد شروع کردن و انجام آنها را دارم اما هنوز انجام نداده ام ؟فکر کردن و پاسخ به سوالات فوق می تواند جایگاه و رسالت شما را در این جهان هستی و پیشگاه خداوند بیش از پیش برایتان مشخص نماید .

در مورد رفتارتان « خود ارزیابی » انجام دهید :

بصورت یک تکلیف روزانه دقایقی را می توانید به ارزیابی رفتار خود در شبانه روز گذشته اختصاص دهید و از خود بپرسید : "در این مدت چه کار هایی انجام داده ام ؟ کدامیک از این کارها مطابق معیارهای درونیم بوده و کدام نبوده ؟ " برحسب این ارزیابی می توانید رفتارهای مطلوب را تقویت کرده و ادامه دهید و اعمال و رفتارهایی که بر طبق ارزشهایتان عمل نکرده اید را تغییر داده و از این پس متفاوت عمل کنید .

سالهای سپری شده خود را بررسی کنید :

به سالهای سپری شده خود فکر کنید . از کدام قسمت این سالها رضایت داشته اید ؟ با نگاه به ماهها و سالهایی را که درگیر جریان اعتیاد بوده اید و رضایت ندارید از خود بپرسید : " اگر خداوند فرصتی دوباره به شما می داد آن ماهها و سالها را چگونه می گذراندید ؟ چه راههایی می رفتید ؟ چه کارهایی انجام می دادید ؟ کدام قسمت از تصمیمات زندگی را تغییر می دادید ؟ " پاسخ به سوالات فوق انگیزه های تغییر در دوران بهبودی را افزایش می دهد .

در معیارها و ارزش هایتان بازنگری کنید :

هر کسی در طول دوران رشد دارای ارزشها و معیارهایی می شود که آنها را از خانواده و جامعه کسب کرده است . این ارزشها و معیارها که در ما درونی شده است ما را هدایت می کنند که چه رفتاری را انجام دهیم یا ندهیم . لازم است هر چندگاه بویژه در ابتدای پیمودن راه بهبودی به این ارزشها و معیارها فکر کرده و در صورت لزوم آنها را تغییر داده یا تعدیل نمایید . ارزشهای قدیم بخصوص آن معیارها و ارزشهای دوران مصرف لازم است تجدید نظر شده و با ارزشهای جدید و انعطاف پذیر جایگزین شوند . با این تغییر ، روح خود را توانمند ساخته و قدمهای محکمتری در راه بهبودی و سلامتی برمی دارید .

به اخلاق و اصول آن پایبند باشید :

اصول اخلاقی و عمل به آن وجه تمایز انسانها با حیوانات بوده و انسان جدای از اینکه به چه آیین و مذهبی اعتقاد دارد یا ندارد ، لازم است به اخلاق بعنوان اصولی برای بایدها و نبایدهای رفتاریش در منش فردی و ارتباط با دیگران پایبند باشد . با این پایبندی می توانید وقتی عملی را مغایر با آن اصول انجام دادید ، آن رفتار را زیر سوال برده و در تصحیح آن بکوشید .

برای دیگران چیزی را بخواهید که برای خود می پسندید :

یادتان باشد دیگران هم مانند شما خواسته ها و نیازهایی دارند اگر چیزی شما را برنجاند باعث رنجش آنها هم خواهد شد. پس با دیگران همان رفتاری را انجام دهید که انتظار دارید دیگران با شما داشته باشند . سعی کنید با تمام وجود خیر دیگران را بخواهید .

خود و دیگران را ببخشید :

اگر به خاطر رفتارهایتان احساس گناه می کنید بویژه در دوره اعتیاد ، رفتارهایی داشته اید که اعضای خانواده و دیگران را رنجانده اید و به واسطه آن احساس گناه می کنید لازم است اول خود را ببخشید و به خاطر خطاها عفو کنید . سپس با گذشت از خطاهای خود ، می توانید به این درجه برسید که از خطاهای دیگران نیز گذشته و آنها را ببخشید . با بخشش احساس سبکبالی ، رهایی و آزادی را تجربه خواهید کرد .

در فعالیتهای خیریه و اجتماعی مشارکت کنید :

خدمت به دیگران و شرکت در خدمات اجتماعی برای مردم و علاقمندی به سلامت و رفاه دیگران ، برآوردن نیازهای افراد نیازمند ، مهربانی به مردم و فعالیتهای اینچنینی به شما کمک می کند که احساس رهایی ، نزدیکی به خداوند و رشد معنوی را تجربه کنید .

لازم به توضیح است که عمل به روشهای پیشنهادی فوق در ارتقای سلامت معنوی می تواند بر ابعاد جسمانی ، روانی و اجتماعی نیز موثر باشد . برای رسیدن به بهبودی و سلامتی همین قدمهای به ظاهر ساده را با همت برداشت و امیدوارانه حرکت کرد . در پایان این توضیح را لازم می دانم که در تهیه این مقاله از کتاب " سالم زندگی کنید " نوشته استاد گرانقدرم خانم دکتر شهربانو قهاری بهره برده ام . مطالعه کتاب مذکور را به همه توصیه می نمایم .