امروز : پنج‌شنبه 10 فروردين 1396

درمان افسردگی و تحریک مستقیم فراجمجمه ای (tdcs) ساخت PDF چاپ ارسال به دوست

آیا تحریک مستقیم فراجمجمه ای (TDCS) می تواند منافع مضاعف غیر مترقبه ای در درمان بیماران افسرده داشته باشد؟

نوشته :  Colleen K Loo و Donel M Martin  

ترجمه : مسعود صادقی

استفاده از روشهای جدید تحریک مغزی در درمان افسردگی و احتمالاً سایر اختلالات روانی- عصبی (neuropsychiatric) ، یک زمینه جدید و به سرعت در حال رشد است . در این روش ها ، تحریک مستقیم فراجمجمه ای (TDCS) به عنوان یکی از روش های امیدوار کننده به دلیل سهولت نسبی در استفاده ، ایمنی و اثرات زیستی – عصبی (neurobiological) پدیدار گشته است . TDCS از جریان الکتریکی ضعیفی (1-2 mA) بهره می برد که از طریق الکترود های قرار گرفته بر فرق سر ، از بافت مغز عبور می کند . تحریک حاصله که بیش از حد ضعیف است ، به طور مستقیم باعث شلیک عصبی می شود ، اما تصور می گردد با غشاء عصبی و پیش زمینه فعالیت سلول های عصبی در تعامل (interact) باشد که منجر به اصلاح قدرت سیناپسی می گردد . همانطور که در مطالعات فیزیولوژی مشهود است ، هنگامیکه برای چند دقیقه حالتی مانند ضربان دست می دهد ، می تواند تغییرات پایداری را در قابلیت تحریک پذیری نورون ها (neuronal excitability) فراهم آورد ، این احتمالاً مکانیزمی است که با تکرار دوره های تحریک ، می تواند به اثرات درمانی قابل توجه منجر شود ، همانطور که در آزمایشات بالینی دیده می شود .

 

یکی از امید بخش ترین عملکرد های درمانی TDCS در درمان افسردگی بوده است . متا آنالیز (meta-analysis) اخیر بیان می دارد که TDCS ممکن است اثرات قوی و قابل توجه بالینی در درمان افسردگی داشته باشد . گروه ما به تازگی بزرگترین و جامع ترین آزمایش کنترل شده با آزمایش ساختگی (sham-controlled) را در مورد افسردگی منتشر کرده است .  در این آزمایش  تحریک فعال (active stimulation) خیلی موثرتر از تحریک ساختگی (sham stimulation) بوده است و 48% از افرادیکه 30 دوره درمان TDCS را دریافت کرده ( داده شده در هر روز هفته و در یک بازه زمانی 6 هفته ای ) به درمان جواب داده اند .

در دوره اجرای این آزمایش ، مشاهده شده که ممکن است TDCS مزایای مضاعفی را فراهم آورد که به نظر می رسد مستقل از بهبود وضع روحی و هیجانی است . چندین نفر هنگامیکه تحریک فعال را دریافت می کردند ، بهبودی توجه و تمرکز را در طی هفته ها گزارش کرده اند ( داده شده در شرایط دابل بلایند  -  (dobble-blind conditions . فردی دریافت که TDCS او را از دردهای نوروپاتیک (neuropathic) به میزان مشابه با بیحسی بلوک نخاعی (spinal block anesthesia) رها ساخته است . و فردی دیگر بهبودی در یک مشکل طولانی مدت پیگیری و ردیابی بصری جملات هنگام مطالعه را گزارش کرد . فردی دیگر مضافاً رهایی سریع لکنت زبان سایکوژنیک (psychogenic) را با آغاز درمان فعال TDCS نمایش داد . بعلاوه ، معاینات انجام شده فوری بر روی تمام افراد ، قبل و بعد از یک دوره ساده فعال یا ساختگی TDCS به منظور ارزیابی ایمنی ، نشان داد که TDCS فعال به طور اساسی سرعت روانی- حرکتی (psychomotor speed) را بهبود بخشیده است .

این مشاهدات با گزارش های مندرج در رساله های تحقیقاتی افزایش شناختی و تسکین درد با TDCS سازگاری دارد . تحریک آندی قشر پیش پیشانی جانبی چپ ( left dorsolateral prefrontal cortex -  همان منطقه ای که برای درمان افسردگی تحریک می شود) ارتقاء کارآیی وظایف در سرتاسر تعدادی از وظایف شناختی رفتاری –  بهره برداری از سطوح بالاتر عملکردهای شناختی ، مانند حافظه کاری ، نفوذ کلامی و توانایی برنامه ریزی ، را نشان داده است . سایر تحقیقات نیز بهبودی خاصی را در زبان و خواندن ، بعد از انجام TDCS نمایان ساخته اند . غیر از این مطالعات که یک دوره منفرد TDCS را بررسی می کند ، برخی از مطالعات به دوره های تحریک مکرر و پی در پی اشاره دارند که ممکن است بطور مفید و سودمندانه به یادگیری حرکتی و شناخت کمک نمایند . اگرچه با وجود گزارشات فردی ، هیچ پیشرفتی در عملکرد روانی- عصبی (neuropsychological) بعد از 15دوره (3 هفته) از انجام TDCS فعال در آزمایش افسردگی اخیر ما ، ثابت نشده است .

استفاده از TDCS در درمان سندروم های درد یکی دیگر از حوزه های تحقیقاتی است که علاقه زیادی را به خود جلب کرده است . با یک مرور نظام مند کوکران (Cochrane systematic review) اخیر ، نتایج امیدوار کننده ای با وجود زمینه مورد شاهدی (evidence base) اندکی که امروزه در دسترس است ، بدست آمد . اثرات درمانی در سندروم های درد با تحریک نواحی حرکتی و پیشانی (frontal) اثبات شده است .

با درک درستی از فیزیک TDCS قابل تصور است ، تحریکی که در درجه اول در نواحی پیشانی (frontal) مغز برای درمان افسردگی تجویز شده ، ممکن است اثرات بالینی دیگری نیز داشته باشد زیرا اثر تحریک نسبتاً پراکنده است . در آزمایشات افسردگی انجام شده اخیر ، از سال 2000 به بعد ، TDCS بصورت فضای پهن در بین الکترود ها استفاده می شود . که با این دستورالعمل مقدار جریانی که به جمجمه وارد می شود افزایش می یابد ( به عنوان مخالفت کننده با انحراف جریان از فرق سر) . همچنین این فضای پهن بین الکترودها مقدار جریان قابل توجهی در سطح بزرگی از مغز را نتیجه می دهد که در مدل های کامپیوتری پیچیده بر اساس اسکن های MRI مغز قابل مشاهده است . بنابراین TDCS بر خلاف تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای ، بهیچوجه موضعی و کانونی نیست . در حقیقت ، کار تجربی ثابت کرده است که تحریک الکتریکی ترجیحاً راه های عصبی ماده سفید (white matter tracts) را فعال می کند . با این وجود ، مونتاژ الکترود برای بهینه سازی اثرات درمانی مهم است . بعنوان مثال جریان در زیر الکترودها حداکثر است و یا اینکه جهت جریان تحریک کننده چیست ، اهمیت دارد . تحریک نسبتاً گسترده مغزی که توسط TDCS  روی می دهد ممکن است واقعاً یک مزیت باشد ، هم از نظر اثرات درمانی قوی تر در اختلالات که در آن ممکن است اثرات فیزیوپاتولوژی مقدمتاً در سطح شبکه روی دهد ، بعنوان مثال : افسردگی ، و هم همانطور که قبلاً توضیح داده شد ، اثرات سودمندانه دیگر علاوه بر اثرات درنظر گرفته شده اولیه تولید می کند . این همچنین بدین معنی است ، که بهرحال عوارض جانبی غیر منتظره ممکن است رخ دهد و پژوهشگران باید برای این مسئله هشیار باشند . مانند برنامه های کاربردی و محدودیت های تحریک که در حال کاوش هستند . برای مثال : اخیراً کشف کرده ایم مونتاژی که انتشارپذیری (diffuseness) تحریک را افزایش دهد ممکن است  احتمال بروز مانیا (monia) رافراهم آورد.

TDCS کشف دوباره یک تکنولوژی کهنه است و اکنون خیلی از مطالعات ، در حال کشف پتانسیل درمانی آن در  طیف وسیعی از اختلالات هستند . در یک تجزیه و تحلیل هزینه و سود درمان ، اغلب اثرات درمانی در مقابل عوارض جانبی سبک سنگین می شود . درمانی که " عوارض جانبی" سودمندی دارد براستی خوش یمن و خوش قدم خواهد بود . حتی امکان پذیر است که : در آینده نمونه های تحریک طوری طراحی شوند که از طبیعت انتشار تحریک در درمان برای مجموعه ای از نشانه ها (symptoms) در یک زمان استفاده کنند ، به عنوان مثال : بهبود شناخت زمانیکه وضعیت روحی و هیجانی در افسردگی در حال پیشرفت است .

مراجعه شود به :

www.medscape.com : Could Transcranial Direct Current Stimulation have unexpected additional benefits in the treatment of depressed patients