امروز : پنج‌شنبه 5 اسفند 1395

GHB یا گاما هیدروکسی بوتیرات (Gamma Hydroxy Butyrate) ساخت PDF چاپ ارسال به دوست

نام های خیابانی : مایع X (Liquid X) ، مایع اکستاسی ، Oop ، Gamma-oh ، مایع G ، G ، میلز (Mils) ، خیال (Fantasy) ، صدمه شدید بدنی (Grievous bodily harm) ، پسر هم خانه جورجیا (Georgia home boy)

GHB چیست ؟

GHB یا گاما هیدروکسی بوتیرات (C4H8O3) یک سرکوب کننده سیستم اعصاب مرکزی (CNS) است که معمولاً به عنوان " ماده مخدر کلوب (club drug) " یا " ماده مخدر تعرض جنسی (date rape drug " شناخته می شود. GHB عموماً توسط نوجوانان و جوانان در بارها ، پارتی ها ، کافه ها و کلوب های رقص شبانه سوء مصرف می شود و اغلب آن را با مشروبات الکلی مخلوط می کنند. سرخوشی ، افزایش میل جنسی و آرامش از عوارض مثبت آن محسوب می شود. عوارض منفی GHB ، عرق کردن ، از دست دادن هشیاری (گزارش شده توسط 69 درصد از مصرف کنندگان) ، تهوع ، فراموشی و بیهوشی (کما) و چند عارضه جانبی دیگر را شامل می شود .

Xyrem (اکسی بیت سدیم) نام تجاری یک داروی نسخه ای (تأیید شده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال 2002) برای درمان نارکولپسی (narcolopsy) و اختلالات خواب است که موجب خواب آلودگی شدید و حملات خواب در طول روز می شود. Xyrem یک نمک سدیم از گاما هیدروکسی بوتیرات (GHB) و دارویی بسیار قاعده مند در ایالات متحده است که در طبقه بندی 3 مواد کنترل شده قرار دارد. برای دسترسی به این دارو نیاز به ثبت نام بیمار در یک دسترسی محدود است.

همچنین GHB یک متابولیت طبیعی-روی دهنده از انتقال دهنده عصبی گاما – آمینو بوتیریک اسید (GABA) موجود در مغز است. متابولیت طبیعی-روی دهنده GHB با غلظت بسیار کمتر از میزانی که در زمان سوء مصرف ماده مخدر تولید می شود ، در مغز بوجود می آید. همچنین ممکن است مقادیر ناچیزی از GHB طبیعی بعنوان محصولی از تخمیر در برخی از آبجوها و شراب ها یافت شود.

روش های سوء مصرف GHB

GHB یک ماده مخدر بی رنگ و بی بو است که می تواند با الکل مخلوط شده و به قربانیان خوش باور به منظور تعرض جنسی داده شود. GHB مخلوط شده با الکل ممکن است مزه ای شور یا صابونی داشته باشد. سوء استفاده برای تعرض جنسی موجب شده که بعنوان یک ماده مخدر تعرض جنسی " date rape drug " شناخته شود. قربانیان بر اثر عارضه آرامبخشی GHB غیر قابل دفاع می شوند و قادر به مقاومت در مقابل تعرض جنسی نیستند و همچنین ممکن است در قربانیان خود فراموشی (amnesia) بوجود آورد. عموم مصرف کنندگان دانش آموزان کلاس های بالای مدارس و کالج ها و شرکت کنندگان کلوب های شبانه رقص هستند که GHB را بخاطر عوارض مست کننده آن (intoxicating) مصرف می کنند.

مسلم شده است که GHB اثرات آنابولیک برای سنتز پروتئین دارد و معمولاً توسط بدن سازان برای ساخت عضله بیشتر و کاهش چربی استفاده می شود.

GHB در خیابان ها یا در اینترنت به شکل مایع یا پودر سفید رنگ برای مصارف غیر قانونی خریداری می شود. از راه دهان مصرف می شود و همانطور که اشاره شد گاهی اوقات با الکل مخلوط می گردد. بسیاری از GHB موجود در خیابان ها یا تهیه شده از طریق اینترنت ، در آزمایشگاه های غیر قانونی تولید می شوند. بنابراین ممکن است بصورت تقلبی همراه با آلاینده هایی ناشناخته ساخته شود که سمیت آنرا افزایش دهند. فرآورده های GHB معمولاً ، در پاک کننده های قلیایی یا زهکشی بصورت مخلوط با GBL  (پسرعموی شیمیایی GHB) ، و در حلال های صنعتی (مورد استفاده در تمیز کردن کف اتاق ها) مصرف می شوند.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) با صدور توصیه نامه ای در سال 1990 غیر قانونی بودن مصرف GHB بجز در مواردی که تأییدیه آن از طرف سازمان FDA (پروتکل های تحت نظارت پزشکان) صادر شده باشد را اعلام کرد. GHB در مارس 2000 در طبقه بندی I قانون مواد کنترل شده (Controlled Substances Act) قرار گرفت. نمک سدیم  GHBبا نام تجاری Xyrem (اکسی بیت سدیم) همان وقت که تصویب و بصورت قانونی در برنامه دسترسی – محدود بیماران  (patient restricted-access program) استفاده شد ، در طبقه بندی III مواد قرار گرفت. Xyrem بصورت خرده فروشی منظم در داروخانه ها قابل عرضه نیست. اگر Xyrem بعنوان یک ماده مخدر تفریحی قاچاق شود ، وضعیت آن به طبقه بندی I تغییر یافته و به ماده مخدر غیرقانونی تبدیل می شود.

دارو شناسی

GHB بر روی دو گیرنده عصبی ، گابا (GABA) و گیرنده خاص GHB در مغز عمل می کند. عمل بر روی این دو گیرنده عصبی به سرکوب کردن CNS و اختلالات محرک (stimulant) و روانی-حرکتی (psychomotor) حاصل از GHB منجر می شود. تقریباً 95 درصد از GHB در کبد متابولیزه می گردد و نیمه عمر آن از 30 تا 60 دقیقه متغیر است. فقط 5 درصد از ماده اصلی در کلیه ها دفع می شود. با توجه به نیمه عمر کوتاه GHB شناسایی آن در ادرار ممکن است بعد از 24 ساعت مشکل باشد.

خطرات ناشی از مصرف GHB

سرخوشی (euphoria) ، افزایش میل جنسی و آرامش (tranquility) بعنوان عوارض مثبت سوء مصرف GHB گزارش شده اند. در صورتی که عوارض منفی و فوری مصرف آن می تواند : عرق کردن و از دست دادن هشیاری (گزارش شده توسط 69 درصد از مصرف کنندگان) ، تهوع ، توهمات دیداری و شنیداری ، سردرد ، استفراغ ، فرسودگی (exhaustion) ، تنبلی ، فراموشی ، سراسیمگی (confusion) و شلختگی (clumsiness) را شامل شود.

GHB اگر بطور مداوم استفاده شود می تواند پتانسیل اعتیاد داشته باشد. عوارض سندروم ترک (خماری) ممکن است شامل بی خوابی ، اضطراب ، رعشه و عرق کردن شود. سندروم ترک می تواند بسیار شدید و ناتوان کننده باشد.

ترکیب و مصرف آن با الکل یا سایر آرام کننده ها و خواب آورها (مانند باربیتورات ها یا بنزودیازپین ها) و سایر مواد مخدر که دارای فعالیت سرکوب کنندگی CNS هستند ، ممکن است موجب تهوع ، استفراغ و آسپیراسیون ، سرکوب خطرناک تنفسی و سرکوب CNS شوند.

دوزهای بالای GHB حتی بدون مصرف مواد غیرقانونی دیگر یا الکل ، می تواند موجب آرام بخشی عمیق ، تشنج ، بیهوشی (کما) ، سرکوب شدید تنفسی و مرگ شود. واحد های اورژانس در ارتباط با مصرف مواد مخدر کلوب (club drugs) معمولاً با مصرف چندین ماده مخدر با هم ، مانند ماریجوانا ، کوکایین و سایر مواد مخدر کلوب مانند مت آمفتامین ، اکستاسی و روهیپنول (Rohypnol) در گیر هستند.

روش های آشکارسازی GHB برای استفاده در بخش های اورژانس به راحتی در دسترس نیست. بنابر این هنگامی که بیماری به بیمارستان مراجعه می کند ، ممکن است پزشکان بخش اورژانس از اینکه وی ماده مخدر GHB مصرف کرده باشد ، غافل باشند. بعلاوه با توجه به نیمه عمر کوتاه این ماده مخدر ، تشخیص آن در ادرار می تواند مشکل باشد. مراقبت های حمایتی و باز نگهداشتن مسیر عبور هوا اولین اقدامات اورژانس ها در وضعیت مصرف بیش از حد (اوردوز) محسوب می شوند.

مصرف GHB در دوران بارداری

عوارض مصرف GHB در زمان بارداری انسان شناخته شده نیست و زنان نباید در طی بارداری GHB مصرف نمایند. زنان باردار و یا کسانی که فکر می کنند باردار هستند ، در صورت مصرف GHB بایستی فوراً برای دریافت توصیه های پزشکی به ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی مراجعه نمایند.

گزینه های درمانی برای سوء مصرف GHB

اطلاعات کمی برای گزینه های درمانی افرادی که به هر ماده مخدر کلوب مانند GHB اعتیاد دارند در دسترس است. برخی از مصرف کنندگان GHB از نظر فیزیکی به آن وابسته نیستند و علاوه بر دریافت آگاهی می توانند بطور سرپایی درمان شوند. مصرف مزمن ممکن است در هنگام سم زدائی علائم سندروم ترک (خماری) شدید و سخت را درپی داشته باشد. بنابراین برای این بیماران نظارت های پزشکی بسته (بصورت بستری در بیمارستان) و مراقبت های خاص حمایتی مورد نیاز است. مدت زمان بستری بودن در بیمارستان ممکن است از 7 روز تا 14 روز متفاوت باشد.

در یک گزارش موردی از باکلوفن (Baclofen) بعنوان یک درمان امکان پذیر برای سندروم ترک GHB نام برده شده است. مصرف این دارو جزو درمان متداول و تأیید شده FDA نیست. باکلوفن همانند GHB یک آگونیست GABAB است. بنابراین می تواند در زمان روی دادن سندروم ترک ، همزمان با بلند شدن GHB محل استقرار گیرنده های GABAB را اشغال کند. در گزارش موردی ، باکلوفن اجازه می دهد که بدون روی دادن تشنج یا هذیان ، کاهش سریعی در دوز GHB بوقوع پیوسته و منجر به بهبودی عارضه لرزش به مدت طولانی شود.

بی خبری بیمار از پیامدهای اعتیاد ، فراموشی (amnesia) یا کاهش حافظه (memory loss) عواملی هستند که درمان GHB را پیچیده کرده و موجب بازگشت بیماری (عود) می شوند. آموزش های مداوم بیمار برای اینکه بتواند بر عوارض جانبی آن غلبه نماید بسیار لازم و ضروری است.