امروز : يكشنبه 3 تير 1397

اعتیاد در ابعاد جسمی ، روانی ، اجتماعی و معنوی ساخت PDF چاپ ارسال به دوست
رای کاربران: / 0
ضعیفعالی 

نگاهی به تاریخ بشر نشان می دهد که اعتیاد و وابستگی به مواد ، عمری به درازای حیات انسان داشته و مصرف مواد مخدر همیشه یکی از معضلات جامعه بشری بوده است . هر چند نوع مواد ، مناطق شیوع و عوارض فردی و اجتماعی آن در زمانهای مختلف متفاوت بوده است .

اثرات مصرف مواد مخدر در چهار بعد قابل بررسی است . همان ابعادی که دانشمندان آنها راابعاد زیستی ، روانی ، اجتماعی و معنوی همه انسانها معرفی می کنند . بعد زیستی شامل تمام عملکرد جسمی و بدنی فرد است که دستگاهها و اندامهای مختلف بدن و عملکرد آنها را در بر می گیرد . اثرات جسمی اعتیاد شامل علائمی است که در اثر مصرف ماده و یا محرومیت از ماده در ارگانهای بدن ظاهر می شود . عدم تعادل حرکتی ، تهوع و استفراغ ، خشکی دهان ، تغییرات فشار خون ، افت عملکرد ارگانهای بدن ، کاهش یا افزایش عملکرد ارگانهای جنسی ، بی اشتهایی ، بی خوابی ، یبوست ، آسیب کبدی ، بیماریهای هپاتیت B ، ایدز فقط تعدادی از علاعم جسمانی و زیستی مواد اعتیاد آور می باشند .

در بعد روانی که فرد بر رفتار ، افکار ، هیجان ، احساس ، تعاملات و واکنشهای ذهنی خود مدیریت می کند نیز اعتیاد اثرات بسیار مخرب و ماندگاری می گذارد . غالب محققین اثرات روانی اعتیاد را بسیار خطرناکتر از سایر جنبه ها می دانند . از اثرات روانی اعتیاد به موارد زیر می توان اشاره کرد :  

اختلال قضاوت ودرک ، پرخاشگری ، رفتار نامناسب جنسی ، سرخوشی ، پر حرفی ، تحریک پذیری ، بی حوصلگی ، افزایش یا کاهش انرژی ، افزایش یا کاهش هوشیاری ، کندی روانی حرکتی ، افزایش تهیج ، اختلال توجه و تمرکز ، اضطراب ، وسوسه ، گوشه گیری وافسردگی ، پر توقع بودن و علائم سایکوتیک مثل توهم و هذیان و غیره ، که بسته به نوع ماده و مقدار مصرف دسته ای از علائم فوق ظاهر می شود .

در بعد اجتماعی که به بحث شغل ، خانواده ، پایگاه اجتماعی ، روابط خویشاوندان ، انجام وظایف اجتماعی می پردازد ، اعتیاد می تواند در ایفای نقش فرد معتاد در هر یک از وظایف اجتماعی اختلال ایجاد کند. از عوارض اجتماعی اعتیاد می توان به موارد زیر اشاره کرد .

منزوی شدن و عدم سازگاری با خانواده ، کوتاهی یا عدم انجام وظایف خانوادگی ، اهمال در کار و شغل ، ترک شغل یا اخراج  ، عدم پذیرش مسئولیت در حرفه ، درگیری با پلیس و قانون ، ارتکاب به خلاف و قانون شکنی ، ایجاد درگیری و نزاع ، عضویت در گروه های خلافکار ، بی بندوباری جنسی ، خشونت طلبی اجتماعی ، عدم حضور در مراسم ، طرد شدن توسط دیگران ، اشکال در ازدواج ، قانون گریزی و ........

بعد چهارم از ابعاد وجود انسان ، معنویت است. در تعریف کلی ، معنویت تلاش دائمی بشر است در پاسخ دادن به چراهای زندگی . بعد معنوی هر شخص به آن اشاره داردکه برای زندگی خود معنایی بیابد ودر راه تحقق آن معنا بکوشد . از عوارض اعتیاد در بعد معنوی به موارد زیر می توان اشاره کرد :

احساس پوچی ، فقدان مسئولیت پذیری ، فرار از حقایق و واقعیتهای زندگی ، فرار از وظایف انساندوستانه ، عدم صداقت با خود و دیگران ، ناسپاسی ، عدم پایبندی به اخلاق ، خود محوری ، احساس نا امیدی ، تمایل به خودکشی و .........

حال با اشاره ای که به تعدادی از عوارض اعتیاد شد و در ابتدای بحث درمان ، باید بر این نکته تاکید کرد که درمان اعتیاد با توجه و تاکید بر همه ابعاد مذکور و بصورت همه جانبه انجام می پذیرد . در درمان بعد زیستی اعتیاد ، بر سم زدایی و خروج ماده اعتیادآور از بدن ویا جایگزین سازی توسط داروهای دیگر از قبیل متادون و بازگرداندن وضعیت جسمانی فرد به حالت قبل از اعتیاد مد نظر می باشد.   

در بعد روانی اقدامات درمانی زیر انجام می گیرد : سنجش روانی بیمار ، ایجاد آگاهی در فرد بیمار از وضعیت خود ، ایجاد یک رابطه درمانی ، آگاهی دادن از عوامل درونی و بیرونی گرایش به مواد ، تشویق به تخلیه هیجانات ، انجام جلسات مشاوره در مورد علل وسوسه و لغزش و راههای مقابله با آنها ، ایجاد تغییرات شناختی _ رفتاری در مورد مصرف مواد ، اجرای جلسات گروه درمانی و .......

در بعد اجتماعی درمان افراد ، تاکید بر برگشت فرد به دامن خانواده و اجتماع نکته کلیدی است . تاکید بر تکنیکهای ابراز وجود ، اعتماد به نفس ، قاطعیت در نه گفتن ، مشاوره با اعضای خانواده ، شرکت دادن بیماران در جلسات گروه درمانی ، تشویق بیماران به داشتن شغل ، تداوم شغل و کار مناسب ، تشویق فعالیتهای جمعی و ورزشی و غیره ، از جمله اقدامات درمان در بعد اجتماعی می باشد .

 

در بعد معنوی نیز بر این موارددرمانی تاکید می شود . بررسی سبک زندگی فعلی ، اصلاح نگرش و سبک زندگی ، روان درمانی شناختی و اصلاح باورها ، تاکید بر یافتن چرایی زندگی و حیات ، تقویت ابعاد معنوی موجود در بیمار و خانواده ، شناسایی نقاط قوت و تقویت ویژگیهای مثبت ، افزایش امید و عزّت نفس ، تشویق بیمار برای شرکت در اقدامات انساندوستانه و ..........

در اجرای موارد چهارگانه مذکور تاکید بر این است که در مورد هر بیمار ضمن توجه به ویژگیهای فردی و تفاوتهای او با دیگران و تنظیم یک پروتکل مستقل ، از تمام ابعاد درمانی فوق بایدسود جست .

 در روند درمان بیماران ضمن تلاش در اجرای موارد درمانی مذکور بر چهار اصل زیر باید تاکید بسیار نمود که به نظر اینجانب عمل به آنها ، رمز موفقیت شیوه های درمانی اعتیاد است :

صداقت بیمار با خودش و اینکه معتاد مجرم نیست بلکه بیمار بوده و قادر است بر بیماریش غالب شود .

ایجاد و حفظ انگیزه در طی دوره درمان .

صداقت با کادر درمانی و حفظ اتصال به گروه درمانگر .

استقامت در درمان به شکل مقاومت در مقابل وسوسه و اصلاح سبک زندگی .


 مقاله از : بهرام سروری - مورخ 1390/09/30