امروز : جمعه 27 مرداد 1396

مواد محرک ساخت PDF چاپ ارسال به دوست

این گروه از مواد به عنوان محرک ، ایجاد کننده هیجان و انرژی است و موجب تحریک فعالیت سلسله اعصاب مرکزی می گردد . این مواد معمولا" برای افزایش هشیاری ، ایجاد تحمل زیاد برای بیدار ماندن به مدت طولانی ، جهت کاهش اشتها و ایجاد احساس نشاط به کار می رود . این گروه مواد به عنوان دارو در پزشکی مصرف بسیار محدودی دارند. محرک ها می توانند ایجاد وابستگی شدید روانی کنند به طور مثال : وابستگی که به وسیله کراک (کراک کوکایین) ایجاد می شود سریع ترین و قوی ترین وابستگی است که معتاد حتی نمی تواند برای مدت کوتاهی انرا کنار بگذارد و باید مرتبا" در حال استعمال آن باشد . مشهور ترین مواد و ترکیبات اعتیاد آور این گروه آمفتامین ها (قرص های اکستازی و شیشه) و فرآورده های کوک (کوکایین و کراک) است . در این تاپیک سعی می شود شما را با انواع مواد محرک و عوارض آن آشنا کنیم ولی قبل از آن لازم است تا بطور اجمالی به نحوه کار مغز و سیستم اعصاب مرکزی اشاره ای داشته باشیم .

در سیستم اعصاب مرکزی ، سلولها یا رشته های عصبی به صورت مستقیم به هم متصل نیستند بلکه بین انتهای سلول قبلی با ابتدای سلول بعدی فضای بسیار کوچکی وجود دارد که به این فضا در اصطلاح پزشکی سیناپس می گویند . برای اینکه یک سلول عصبی بتواند پیامی را به سلول دیگر انتقال دهد باید از انتهای خود ماده ای به داخل سیناپس ترشح کند . به این ماده اصطلاحا" نورو ترنسمیتر می گویند . این ماده بر روی گیرنده هایی که در ابتدای سلول بعدی قرار دارند می نشیند و به این ترتیب پیام منتقل می شود . در سیستم عصبی نورو ترنسمیتر های زیادی وجود دارند که ترشح هر کدام منجر به علایم خاصی می شود . دوپامین ، سرو تونین و نور اپی نفرین نورو ترنسمیترهای عمده ای هستند که سوء مصرف مواد محرک باعث افزایش ترشح آنها و در نتیجه تحریک سلول های مغز می گردد . بنابر این شخصی که به سوء مصرف مواد محرک رو می آورد در ابتدا سر خوشی و علائم بسیار خوبی را تجربه می کند . از شنیدن یک موسیقی لذت می برد و بر روی نت های آن پا گذاشته و همراه با آن به پرواز در می آید ولی در نهایت اختلال در نسبت ترشح نورو ترنسمیتر ها در ایجاد بیماری هایی مانند افسردگی یا دو قطبی نقش اساسی را ایفا می کند.به علت ترشح زیاد نورو ترنسمیترها ، بعد از مدت زمانی انتهای اعصاب مغز تحلیل رفته و مغز نمی تواند روند طبیعی خود را داشته باشد و بیمار نه اینکه علایم خوبی تجربه نمی کند بلکه فقط بخاطر ترس از عوارض ترک ماده محرک( مانند شیشه) که مربوط به کارکرد ضعیف مغز است اقدام به سوء مصرف آن می نماید .

مواد محرک : 1- شیشه چیست ؟

مت آمفتامین دزوکسی افدرین که به اختصار مت خوانده می شود ماده ای است محرک روان که برای بیمارانی که مشکل خواب یا کمبود تمرکز دارند تجویز می شود و نیز به صورت غیر قانونی به عنوان مواد مخدر مورد استفاده قرار می گیرد . مصرف این ماده حالت سبکبالی و سر خوشی در انسان ایجاد می کند و به شدت اعتیاد آور است . مت آمفتامین پس از مصرف به سرعت وارد مغز شده و باعث ترشح یکباره ترنسمیترهای عصبی نور اپی نفرین ، دوپامین و سروتونین می شود .مت آمفتامین بر مکانیزم های شیمیایی اعصاب مثل مکانیزم تنظیم ضربان قلب ، دمای بدن ، فشار خون ، اشتها ، تمرکز ، خلق و خو و هشیاری اثر می گذارد و باعث افزایش فشارخون ، قند خون ، دمای بدن و گرفتگی رگها می شود .

شیشه (آیس یا کریستال) نوع قابل تدخین مت آمفتامین بنام مت آمفتامین هیدرو کلراید می باشد که با افزودن هیدرو کلراید کریستالیزه شده و علاوه بر کاهش قیمت آن ، برای تبخیر نیز به حرارت زیادی نیاز ندارد . وجه تسمیه این ماده مخدر به خاطر آنست که شکل ظاهری این ماده پس از کریستالیزه شدن شبیه شیشه ای که خرد و پودر شده باشد و یا تکه های ریز یخ و یا خرده های ریز نبات است . بنابر این به آن در کشور ما شیشه گفته می شود . آنرا در اروپا ، آمریکا و استرالیا بیشتر به نام آیس، در نیوزلند پی و در آفریقای جنوبی به نام تیک می شناسند .شابو نیز که در آسیای جنوب شرقی و خاور دور رواج دارد شباهت های زیادی با این ماده دارد .

تاریخچه :

اولین بار مت آمفتامین در سال 1893 در کشور ژاپن از ماده ای به نام افدرین ساخته شد که بعدها در جنگ جهانی دوم تحت نام دیگری مورد استفاده اعضای ارتش آلمان از بالاترین تا پست ترین رده قرار گرفت و نیز به صورت شکلات و برای افزایش هشیاری بین خلبانان نیروی هوایی توزیع شد . همچنین در جنگ جهانی دوم به عنوان یک داروی موثر در رفع افسردگی سربازانی که مشغول جنگ بودند و یا نیروهایی که قرار بود چندین شبانه روز را به صورت پیوسته به نبرد مشغول باشند و فرصت استراحت نداشتند برای بالا بردن سطح انرژی آنان استفاده می شد . جالب است بدانید که پزشک اختصاصی آدولف هیتلر از سال 1942 تا زمان مرگ او برای جلوگیری از افسردگی و رفع خستگی روزانه میزان مشخصی مت آمفتامین به هیتلر تزریق می کرد . این احتمال وجود دارد که بروز علائمی شبیه پارکینسون در سالهای آخر زندگی او به واسطه مصرف این ماده بوده باشد .

بعد از دهه 50 میلادی مصرف دارویی مت آمفتامین در آمریکا افزایش پیدا کرد و پزشکان برای درمان بی خوابی ، پارکینسون ، الکلیسم و چاقی مفرط آنرا تجویز می کردند . در دهه 1960 با پیدایش نوع تزریقی مت آمفتامین ، استفاده از آن بطور شدیدی افزایش یافت اما از دهه 80 به بعد سوء استفاده از مت آمفتامین در آمریکا بسیار شایع شد . در کالیفرنیا خانه های بسیاری مبدل به آزمایشگاههای مخفی جهت تولید آن شدند و در 5 سال اول قرن بیست و یکم با فراگیر شدن مصرف این ماده در میان نوجوانان و زنان شهر های کوچک به یک فاجعه ملی تبدیل شد . نوع قابل تدخین مت آمفتامین (شیشه ) اولین بار در سال 1980 در کره جنوبی و تایوان ساخته شد . البته مصرف تدخینی مت آمفتامین قبلا" هم وجود داشته است (در سال 1968 در هاوایی و نیز اواخر دهه 1950 در مناطقی از آمریکا گزارش شده است) . در مورد کشورمان ایران آمار صحیحی در دست نیست اما حدودا" کمتر از ده سال پیش برای اولین بار با این ماده برخورد کردیم .

تاثیر شیشه(کریستال) :

اثر شیشه هم مانند هر نوع ماده دیگری در اشخاص مختلف متفاوت و وابسته به عواملی چون سایز ، وزن ، سلامت فرد ، مقدار مصرف ، روش استفاده ، سابقه مصرف و اینکه آیا با ماده دیگریاستفاده می شود دارد . همچنین عوامل محیطی تاثیر این ماده را در فرد تحت الشعاع قرار می دهد . اینکه فرد به تنهایی یا در جمع و در مهمانی مواد مصرف کرده باشد می تواند در این تجربه تاثیر بگذارد . در ابتدا سوء مصرف شیشه باعث می شود که تجربه های لذت بخش با شدت بیشتری احساس شوند . قدرت تمرکز و اعتماد به نفس در چنین فردی به شدت بالا می رود ، خطر را از خود دور می داند (به قول معروف دل و جراتش زیاد می شود ) ، بسیار مهربان و صمیمی می شود ، خلاقیتش زیاد می شود ، شخصی که تا دیروز نمی توانست یک خط شعر حفظ کند شاعر می شود و شعر می گوید ، بسیار دست و دلباز می شود بطوریکه براحتی می توان از آنها پول یا چک گرفت ( احتمال سوء استفاده مالی از این افراد وجود دارد ) . در ابتدا ممکن است وضعیت اقتصادی این افراد بهتر شود .این درست مانند آنست که بیمار(مصرف کننده ) وامی با بهره زیاد به خودش می دهد و احساس می کند ثروتمند شده است ولی وقتی این وام را پس می دهد به شدت فقیر و بی چیز می شود. مصرف حتی مقدار کم شیشه منجر به بی خوابی می شود. شب تا صبح نمی خوابد ، دائم در حال عوض کردن کانال تلویزیون یا گوش کردن به موسیقی است . بی قرار می شود و یک جا دوام نمی آورد . اشتها به شدت کاهش می یابد . یکی از مواردی که اطرافیان به شخص مشکوک می شوند کاهش وزن شدید و بی خوابی است .

با مصرف زیاد تنفس و ضربان قلب افزایش یافته ، طپش قلب پیدا می کنند . فشار خون و دمای بدنشان بالا می رود و احساس گرما می کنند پس زیاد آب می خورند.ضربان قلب نا منظم می شود . به شدت تحریک پذیر و پرخاشگر می شوند و ممکن است دست به هر خشونتی بزنند . اضطراب ، گیجی ، لرزش اندامها، تشنج و در نهایت ایست قلبی و مرگ هم از دیگر عوارض سوء مصرف شیشه است .

به مرور سوء مصرف طولانی مدت شیشه منجر به ایجاد بد بینی شدید ، خشونت ، کاهش شدید حافظه ، توهم های شنوایی و بینایی ، سایکوز (جنون آنی) و بسیاری اختلالات عصبی دیگر و در نهایت مرگ می شود . متاسفانه شیشه شخص را در وضعیتی قرار می دهد که تمایل به درمان ندارد و شاید این مصیبت بارترین تاثیر شیشه بر مغز باشد که درمان و پیگیری این افراد را مشکل کرده است . به علت ترشح زیاد نوروترنسمیترها بعد از اندک زمانی انتهای اعصاب مغز تحلیل رفته و مغز نمی تواند روند طبیعی خود را داشته باشد و فرد بیمار نه اینکه علائم خوبی تجربه نمی کند بلکه فقط بخاطر ترس از عوارض ترک شیشه که مربوط به کارکرد ضعیف مغز است اقدام به سوء مصرف آن می نماید . مصرف کنندگان این ماده همواره مقداری از آن را به همراه دارند تا در موقع ناگهانی به دادشان برسد .

شیشه و بیماریهای عفونی :

بعضی از داروهای ضد ایدز می توانند مانع عکس العمل بدن در تجزیه مت آمفتامین (شیشه) شود و این موجب میشود تا سطح پایداری مت آمفتامین در سیستم گردش خون طولانی تر و بیشتر شود . استعمال شیشه با استفاده از پیپ یا به شکل سیگارت موجب سوزاندن و بریدن لب ها می شود که احتمال سرایت انواع ویروس ها از جمله هپاتیت c را افزایش می دهد . فضای استعمال مت آمفتامین تزریقی نیز در احتمال آلودگی به هپاتیت c و ایدز موثر است به خصوص اگر سوزن، سرنگ و دیگر تجهیزات تزریقی(قاشق، صافی ، شریان بند) مشترکا" استفاده شود . اگر مبتلایان به بیماری ایدز از شیشه به طور گسترده و در مدت زمان طولانی استفاده کنند تعداد ویروس ها در بدن آنها افزوده خواهد شد .

تاثیر شیشه بر پوست و بدن :

تکان دهنده ترین اثر شیشه ، تغییر خصوصیات ظاهری و فیزیکی فرد است . چون مت آمفتامین باعث تنگی عروق می شود ، خون نمی تواند به آسانی در تمام نقاط بدن گردش کند و بافت های کم خون دچار صدمات جبران ناپذیر می شوند . صورت پر جوش می شود ، زخم ها دیرتر خوب شده و پوست طراوت و انعطاف پذیریش را از دست می دهد . بعضی از مصرف کنندگان شیشه در توهم هایشان موجودات زنده ای را می بینند که زیر پوستشان حرکت می کنند و در تلاش برای شکار این موجودات تمام بدنشان را زخمی می کنند .

تاثیر شیشه بر دهان و دندان

ضایعات دهانی مصرف کنندگان مت آمفتامین (شیشه) شامل خشکی دهان، بهداشت نامناسب دهان و دندان ، احساس مزه بد دهان ، ایجاد پوسیدگی های گسترده دندانی در سطح گونه ای دندان ها و مناطق بین دندانی و همچنین انقباضات عضلات جونده است که به دندان قروچه و سایش های متعدد دندانی و نیز بیماری های پریودونتال (لثه) و مشکلات مفصل (فکی گیجگاهی) منجر می شود .

تاثیر شیشه در روابط جنسی :

استفاده از شیشه می تواند نیاز و فعالیت جنسی فرد را به طور غیر عادی افزایش دهد . این به همراه دیگر تاثیرات استعمال این ماده ممکن است فرد را به قدری بی توجه و از خود بیخود کند که استفاده از وسایل حفاظتی پیشگیری را فراموش نماید و همچنین شخص را وادار به افراط در فعالیتهای جنسی می کند که قطعا" آسیب های غیر قابل جبرانی را به همراه دارد و امکان ابتلا به ویروس HIV و دیگر بیماریهای مقاربتی را افزایش می دهد . از مهم ترین عوارض مصرف طولانی مدت شیشه که معمولا" بعد از گذشت کمتر از شش ماه مصرف خود را نشان می دهد اختلال شدید در عملکرد دریچه پروستات است که معمولا" ادرار و اسپرم با هم دفع می شوند . کوچک شدن بیضه ها به همراه درد شدید و تضعیف قوای جنسی از دیگر عوارض این ماده مخدر خطر ناک است .

تاثیر شیشه بر جنین :

خوشبختانه مصرف این ماده در بین زنان واجد شرایط بارداری در کشور ما رواج زیادی ندارد و بسیار نادر است اما در کشور های غربی موارد متعددی از خانم های باردار که مت آمفتامین مصرف کرده اند گزارش شده است . مصرف آمفتامین و مت آمفتامین( قرصهای اکستازی و شیشه) می تواند باعث بروز سقط جنین یا تولد زود رس شود که به همین دلیل نوزادان از نظر رشد ناقص بوده و بایستی که از آنها نگهداری ویژه شود . این فرزندان هنگامیکه به سن رشد رسیدند عوارضی مانند از دست دادن توان پاسخ گویی به تحریکات و همچنین بی قراری بسیاری را نشان دادند بعلاوه مادرانی که آمفتامین را مصرف کرده اند جنین هایی را به دنیا آورده اند که از نظر تکامل ناقص بوده اند . همچنین به دلیل احتما ل زیاد ابتلا به بیماریهایی مانند ایدز و هپاتیت در مصرف کنندگان این ماده ، در صورت ابتلا مادر به بیماریهای مذکور ، به جنین نیز انتقال می یابد .

مصرف شیشه و رانندگی :

پس از مصرف شیشه ، رانندگی کردن بسیار خطرناک است . رانندگانی که تحت نفوذ و تاثیر این ماده هستند بیشتر مایلند که ریسک کنند .به علت بالا رفتن قدرت تمرکز و اعتماد به نفس بیش از حد در اینگونه افراد و توهم ناشی از مصرف شیشه، تصور کنید در حال رانندگی چه وضعیتی خواهند داشت . به خاطر جرات زیاد فاصله ایمن را در نظر نمی گیرند . با سرعت زیاد از یک وجب جا سبقت گرفته ، جاده را محیط خطرناکی برای خود و دیگران می کنند .وقتی تاثیر این مخدر به تدریج از بین می رود دچار خستگی و کلافگی مفرط می گردندکه این احتمال خطر را در رانندگی افزایش می دهد . معمولا" این افراد توسط پلیس دستگیر می شوند و اگر هم تصادف کنند ، تصادف های مرگباری خواهند داشت . رانندگی در هنگامی که راننده تحت تاثیر اینگونه مواد باشد غیر قانونی بوده و مجازاتی نظیر ابطال گواهینامه ، جریمه سنگین و زندانی را درپی دارد .

راههای مصرف :

معمولا" به صورت بلعیدنی ، مایع خوراکی ، استنشاقی (استفاده از طریق بینی) ، دود کردن در سیگار یا پیپ ، تزریق داخل وریدی و در موارد نادر حتی به صورت شیاف مقعدی استفاده می شود و به همین دلیل تاثیر ماده یا دارو بر اساس راه مصرف متفاوت است . مت آمفتامین به شکل سیگارت یا تزریقی با شروع و حمله سریع تر بدن آثار تخریب کننده تری دارد ولی متاسفانه از نوع سیگار و تنفسی شایع تر است تا جایی که در انگلستان فروش و عرضه پیپ هایی که برای استعمال کریستال (شیشه) مورد استفاده قرار می گیرد ممنوع اعلام شد. در ایران برای کشیدن آن از پیپی(پایپ) که مخصوص این کار است و با لامپ چراغ خودرو و غیره درست می شود استفاده می کنند .بلافاصله بعد از مصرف این ماده یک دوره بسیار سریع و گذرای احساس داغی در فرد ایجاد شده که بسیار خوشایند است و معمولا" چند دقیقه بیشتر طول نمی کشد . معمولا" در هنگامیکه به صورت خوراکی مصرف شود اثرات خود را حدود 15 تا 20 دقیقه ظاهر می سازد . این ماده مانند سایر مواد مخدر الگوی مصرف خاص خود را دارد و چون اثرات سر خوشی آور آنخیلی سریع کاهش می یابد (نسبت به اثرات ماده تحمل ایجاد می شود) وابستگان این ماده آنرا به کرات مصرف می نمایند .

علائم قطع مصرف :

افرادی که به یکباره استعمال شیشه را قطع می نمایند دچار علائم زیر می شوند :

افسردگی عصبی، خونسردی و بی علاقگی ، خواب طولانی ، به هم ریختگی روحی ، کم آوردن انرزی ، سراسیمگی ، توانایی محدود در دستیابی به لذت ها ، اضطراب. افرادی که شیشه مصرف می کنند ، می گویند که نوع افسردگی بعد از مصرف این مخدر مانند دیگر داروها نیست . نوعی ناتوانی ، درماندگی و اختلال در الگوی خواب بر آنها حادث می شود تا جایی که توانایی انجام وظایف و کارهای روزمره فرد را مختل می کند .اگر شما برای ترک نیاز به کمک دارید با یک دکتر مشکل خود را درمیان بگذارید .

درمان شیشه :

قاچاقچیان مواد با این شعار که : شیشه حاوی مورفین نیست پس اعتیاد آور نیست مصرف آنرا تبلیغ میکنند و متاسفانه بسیاری از افراد ناآگاه خواسته یا ناخواسته در دام این ماده محرک گرفتار می شوند . واقعیت اینست که شیشه یک ماده محرک بسیار اعتیادآور است بطوریکه در بسیاری از مقالات پزشکی قدرت  اعتیادزایی آنرا بیشتر از مواد محرکی مانند کوکایین می دانند . در حال حاضر درمان مواد محرک از جمله شیشه از مشکل ترین درمانهای سوء مصرف مواد است که توسط یک تیم مجرب صورت می گیرد . برای درمان ، بر اساس مدت ، مقدار ، نوع و روش مصرف ممکن است فرد نیاز به درمان دارویی یا به صورت بستری و یا به صورت سرپایی(منظور بدون بستری شدن) داشته باشد . بعد از آن اختلالات روانپزشکی بیمار باید توسط روانپزشک آشنا به درمان سوء مصرف مواد مورد بررسی ودرمان قرار گیرد و به دنبال آن یا همزمان آموزش خانواده، ، آموزش مهارت های بهبودی اولیه و پیشگیری از بازگشت و رفتار درمانی انجام شود .