امروز : سه شنبه 3 بهمن 1396

آیا مهارت و اهمیت نه گفتن را می دانید؟ ساخت PDF چاپ ارسال به دوست
رای کاربران: / 2
ضعیفعالی 

به احتمال زیاد برای شما شرایطی پیش آمده که << نه>> گفتن سخت بوده است . آیا می توانید آخرین باری که در این موقعیت قرار گرفتید را به یاد آورید؟ آیا شما مجبور به پذیرش شرایطی شدید که اصلا" دوست نداشتید و مدتها از آن احساس رنجش کرده اید؟ یا اینکه .........

فرض کنید در یک برنامه ریزی دقیق با دوستانتان ، تصمیم گرفته اید تعطیلات آخر هفته را به تفریح بروید اما والدینتان می گویند ترجیح می دهند این هفته را با هم و در کنار هم باشید . شاید هم یک لباس نو خریده اید و دوستی می خواهد آن را قرض بگیرد و یا اینکه کسی از شما می خواهد با او به مسافرت بروید در حالیکه از او خوشتان نمی آید . اگر دائما" مجبور باشیم تسلیم این درخواستها شویم و با آنها موافقت کنیم و به همین خاطر شدیدا" احساس ناراحتی داشته باشیم ، روزی می رسد که از خود بپرسیم : چرا نمی توانم <<نه>> بگویم؟ دلیل به هم زدن برنامه های شخصیم، با درخواستهای ناتمام دیگران چیست؟ و چرا در جایی که علاقه به نه گفتن دارم با گفتن یک بله شرایط سختی به وجود می آورم ؟ شاید شما مثالهای نگران کننده تری بزنید مانند اینکه در موقعیتی قرار گرفتم که علی رغم میل باطنی خود مجبور شدم سیگار بکشم یا ماده مخدر مصرف کنم و ....... راستی چرا ؟ پاسخ شما احتمالا" یکی از موارد زیر است :

از قطع شدن یا ضعیف شدن ارتباطات دوستانه خود با سایرین وحشت دارید و به همین خاطر از راه پذیرفتن بدون چون و چرا، خود را از این وحشت رها می کنید و یا اینکه آنقدر به شخص یا اشخاص علاقه دارید که از نه گفتن به آنها احساس گناه می کنید . در نتیجه ساده ترین راه را این می بینید که به احساسات خود لطمه بزنید و دست از خواسته ها و برنامه های شخصیتان بکشید . شاید هم خود را در مقابل سایرین بیشتر از حد متعارف و معمول ، مسئول می دانید و حاضرید برای آنها هر کاری بکنید حتی اگر به سلامتی خود لطمه بزنید . یا شاید رد این درخواست را بی معرفتی ، خود خواهی و خود محوری فرض می کنید ، پس بازهم خود و برنامه های خود را قربانی این درخواست می کنید و در واقع ارزشهای خود را فدای خواسته های نا معقول دیگران می کنید . گاهی اوقات هم ، انجام دادن کارهای دیگران را از زاویه ای متفاوت می بینید و فکر می کنید درخواست آنها از شما به معنای مهم و با ارزش بودنتان است و اکر آن را نپذیرید در واقع نباید هرگز منتظر تکرار چنین شرایطی باشید .تمام موارد مذکور نمونه هایی از تفکرات و باورهای نادرست و مزاحمت های فکری است که پیش از نه گفتن به یک درخواست از ذهن ما می گذرد.

از چه راههایی می توان <<نه>> گفتن را ساده تر کرد ؟

گام اول : در قدم اول سدها یا موانعی که از نظر اخلاقی و ذهنی بر سر راهتان می بینید را شناسایی کنید . برای مثال اگر دوستی از شما درخواست نابجایی کند و اگر به او نه بگویید چه عواقبی خواهد داشت؟ ایا می ترسید او هرگز پس از این ماجرا با شما صحبت نکند ؟ از این نگرانید که مبادا در مورد شما جور دیگری فکر کند؟یا اگر به کارفرمایتان نه بگویید از کار برکنار می شوید؟ یا رد درخواست یکی از همکارانتان واقعا" از لحاظ شغلی برای شما زیان آور خواهد بود؟

گام دوم : پس از بررسی خطرات احتمالی از بعد منفی آن ، با واقع بینی شرایط احتمالی را در ذهن خود ترسیم کنید . عجله نکنید با دقت این گام را بردارید . اگر نیاز می بینید که احتمالات مختلف را یادداشت کنید، این کار را بکنید شاید برای ابتدای کار مناسب باشد .اگر نه بگویم دوستم در ابتدا کمی ناراحت می شود اما پایه های دوستی ما استوارتر از این است که با این مورد خراب شود .از طرفی شاید دوستم به خاطر شنیدن نه صریح و رک من ، نسبت به دوستیمان اعتماد بیشتری پیدا کند . یا رییس اداره در برابر نه گفتن من کمی ناراحت می شود ، اما اگر بله بگویم با توجه به فشار روحی ناشی از به هم خوردن برنامه هایم عصبانی و بی حوصله کار میکنم و عواقب بدتری پیش خواهد آمد . اگر با حمید در این مدت بر خلاف ارزشهای خود وخانواده ام عمل کنم در آینده عواقب خوبی هم از لحاظ فردی و اجتماعی در انتظارم نیست .

گام سوم : قطعا" مطالعه شرایط احتمالی از دیدگاه منطقی و خوشبینانه تر این امکان را به وجود می آورد که عدم پذیرش خود را اعلام کنید .قطعا" دیگر شما دنبال توجیه ها و دلایل بی اساس نمی روید . مهارت نه گفتن به شما این آمادگی را می دهد قبل از اینکه جواب مثبت دهید ، فکر کرده و سریع گامهای مورد نیاز را برداشته و پاسخ منطقی به درخواستهای دیگران بدهید .برخی از این پاسخها و نه گفتن های شما ممکن است آینده تان را تحت تاثیر قرار دهد و برعکس ناتوانی در نه گفتن در شرایط نا مناسب، شما را درگیر موضوعات و موقعیت هایی می کند که بازگشت به شرایط عادی بسیار دشوار می گردد . در این مرحله مستقیم و با وضوح کامل <<نه>> را بگویید . اجازه دهید حرکات و رفتار ناشی از مخالفت شما با انجام مسئله مورد نظر با کلامتان هما هنگ باشد .پس بهانه تراشی بی مورد نکنید و به دنبال توجیه ماجرا نباشید .

البته از آنجاییکه عادت کرده اید سالها <<بله>> بگویید و هنر نه گفتن به موقع را نداشته اید ، برای موارد اولیه این تمرین به مشکلاتی برخورد می کنید که بهتر است برای تمرین این مهارت نخست از موارد ساده تر شروع کنید و به مواردی نه بگویید که احتمال خطر و صدمات ناشی از آن کمتر است .به این ترتیب می توانید بعد از مدتی تصمیمات مهمتر و معقولانه ای بگیرید . قطعا" نه گفتن به افراد خاص ساده تر است . مثلا" دوستان نزدیک ، خانواده و غیره .با هر کدام راحت تر هستید با آنها شروع کنید(البته فراموش نشود نه گفتنی که دلیل منطقی و حساب شده ای داشته باشد ، نه مواردی که از روی تنبلی ، بی حوصلگی و یا عدم پذیرش مسئولیت است)

راههای نه گفتن منطقی و معنی دار

الف – استفاده از روش مستقیم و ساده : وقتی شخصی از شما می خواهد کاری را انجام دهید که امکان آن وجود ندارد ، خیلی مختصر و به دور از هرگونه دلیل تراشی ، مخالفت خود را اعلام کرده و حاشیه پردازی نکنید . برای مثال دوستی از شما می خواهد تحقیق او را انجام دهید . اگر امکان این کار وجود ندارد خیلی ساده بگویید : نه، متاسفم، من این کار را انجام نمی دهم .

ب ­– روش بازتابی : رضایت و علاقه مندی خود را نسبت به این پیشنهاد نشان دهید و به دنبال آن مشخص کنید در حال حاضر شرایط پذیرش این درخواست را ندارید . برای مثال اگر شرایطم اجازه می داد دوست داشتم تحقیقتان را بنویسم اما الان نمی توانم و امکانش نیست .

ج – نه گفتن همراه با دلیل : دلیل کوتاه و واقعی رد تقاضا را بدون حاشیه رفتن و بیان جزییات ، مطرح کنید . مثال ، نمی توانم تحقیق شما را انجام دهم چون برای انجام کارهای خودم وقت کم دارم .

د – نه گفتن با طرح پیشنهاد جدید : در این روش با مطرح کردن پیشنهادی دیگر در واقع حسن نیت خود را به درخواست کننده نشان می دهید . برای مثال این هفته نمی توانم تحقیق شما را انجام بدهم اگه هفته دیگر شد چطوره ؟

ه – نه گفتن با طرح انجام کاری دیگر : راه دیگر اینست که به درخواست کننده نشان دهیم برای انجام امری دیگر آمادگی داریم و رد کردن این مورد خاص به منزله رد تمام موارد ارتباطی نیست . مثلا" بگوییم نمی توانم تحقیق تو را انجام دهم اما اگه کتاب یا منابعی خواستی می توانم در اختیارت بگذارم .

و – تکرار مداوم نه گفتن : این هم یک نوع از نه گفتن است درست مانند نواری که سوزنش گیر کرده است . موقعیت ساده و خاص خود را تکرار کنید ، بدون هیچ شرح و توضیح . فقط تکرار.این حالت معمولا" موقعی پیش می آید که طرف درخواست کننده مرتبا" درخواست خود را تکرار کند .نه من نمی توانم جزوه ام را به تو امانت دهم . اما خواهش می کنم زیاد طول نمی کشد . نه نمی توانم جزوه ام را به تو بدهم  . قبول ، چند فصل اولش را بده . نه نمی توانم جزوه ام را به تو بدهم الان دارم می خوانم . بهتر است یک نه بگویید و از عواقب احتمالی بله خلاص شوید . خصوصا" در شرایطی که خدای ناکرده به بیراهه می روید . توجه داشته باشید که اگر نه اول را قاطعانه و با جرات بگویید هیچگاه دچار این حالت نمی شوید .

ضمنا" فراموش نکنید ، اگر همیشه <<بله>> بگویید و از نه گفتن پرهیز کنید ، کم کم بله گفتن شما بی معنی می شود . شاید به همین خاطر عروس خانم ها هیچ وقت بار اول بله نمی گویند و ترجیح می دهند سر خود را به گل چیدن گرم کنند . وقتی قلبا" دوست دارید نه بگویید ، بله گفتن به شما استرس می دهد و علائم جسمانی این عدم پذیرش قلبی را به شکل سردرد ، کشیدگی عضلات شانه و به هم ریختگی برنامه خواب خواهید دید و مدتها باید وقت خود را تلف کرده تا عواقب آن را جبران کنید .

در <<نه>> گفتن  دچار گیجی و سر در گمی نشوید . برخی افراد نه گفتن به خواسته یک نفر را نه گفتن به آن شخص و ارتباط با وی می دانند ، نه گفتن به این معنی نیست که شما آن شخص را دوست ندارید فقط مفهوم آن رد خواهش اخیر او می باشد . باز هم تاکید می شود که صادق، آرام و مودب نه بگویید . این کار به شما کمک خواهد کرد کنترل کارها را به دست گیرید .دیگران از شنیدن <<نه>> صادقانه شما خوشحالتر خواهند شد تا اینکه کاری را دودل، بی میل و با تاخیر انجام دهید . می توانید با انجام موارد زیر مهارت نه گفتن خود را تقویت نمایید .

تقویت مهارت نه گفتن :

الف- مشخص کردن اهداف و برنامه ها گام اول در این راه است .اهداف مشخصی داشته باشید و مسیرهای خود را برای رسیدن به این اهداف معین کنید .

ب- اعتماد  به نفس خود را تقویت کنید .

ج- نه گفتن را با تمرین مسائل جزئی تر تکرار کنید .

د- به افرادی که قاطعیت و مهارت های خوبی در این زمینه دارند ، دقت کنید و ویزگیهای آنها را مورد توجه قرار دهید .

ه- اطلاعات و آگاهیهای خود را افزایش دهید .

در نهایت خود را تقویت کنید و مطمئن باشید که نه گفتن، روابط اجتماعی شما را مختل نخواهد ساخت . در مواردی هم که نه گفتن به مسائل جدی و خطرناکی (مانند اعتیاد) مربوط میشود ، از دست رفتن رابطه به نفع شما خواهد بود . با برقراری روابط سالمتر اجتماعی جایگزینی برای رابطه از دست رفته خواهید داشت .

 

جمع آوری : امیر علی منصوری  برگرفته از : سایت آلاچیق روان (psycho alachigh)

تنظیم و ویرایش :admin